Een vrouw rochelend in haar bloed, stervende in het bijzijn van haar man. Ik moest even goed kijken wat ik nou eigenlijk kreeg te zien. Als ik naast zijn overleden vrouw sta, gaat hij met de rug tegen de deur staan. ‘Kom eens…, ik wil je iets laten zien.’ Omdat ik geen idee heb wat zijn plan is, blijf ik nog op afstand staan. ‘Stttt, kom eens, je mag niks zeggen. Kijk.’ De oude man haalt een smartphone uit zijn zak en laat me een filmpje zien. ‘Kijk, hier ligt ze, zo vond ik haar, met haar hoofd in een plas bloed.’ Op het filmpje zie ik hoe deze man om haar heen loopt en uiteindelijk inzoomt op haar gezicht. ‘Bijzonder he? Kijk!’ Het filmpje duurt ongeveer één minuut. Net voordat het stopt, zie ik dat de hals van deze mevrouw opzwelt. Heel verbaasd keek ik de man aan. ‘Maar ze leeft hier nog, ik zie haar hals steeds opzwellen, ze snakt naar adem.’ Hij krijgt warempel een glimlach op zijn gezicht. ‘Ja, hier leefde ze nog, mijn schat. Bijzonder he?’ Oke, ik heb veel meegemaakt in mijn carrière, maar deze vond ik toch wat luguber. ‘Had u niet beter 112 kunnen bellen, in plaats van uw vrouw te filmen?’ Het antwoord dat ik kreeg was nog verrassender. ‘Dat deed ik daarna, maar ik wilde eerst vastleggen wat ik zag, nu kunt u zelf zien waar het bloed vandaan is gekomen.’ Ik kwam daar namelijk voor het stelpen van een bloeding en had voor de telefoon gevraagd waar de lekkage vandaan kwam. Alsof hij wist dat ik zou komen, had deze man de bloeding vastgelegd op film. Raar verhaal, maar tijdens mijn werkzaamheden heb ik wel gezien hoeveel deze man om zijn vrouw gaf. Liefdevol hield hij haar hand vast en liet haar geen seconde alleen. Het ontroerde me en bij het zien van zoveel liefde, veegde ik alle vooroordelen van tafel, want geloof me, hij was zielsgelukkig met haar. Het was tevens een bevestiging voor mezelf, mijn vak is nooit saai.

Verminkte dodelijke slachtoffers verdienen ook een afscheid en daarom ga ik lezingen verzorgen, waarin ik vertel hoe dit in zijn werk gaat. Al meer dan 20 jaar begeleid ik nabestaanden bij de confrontatie van ernstig verminkte dodelijke slachtoffers. Deze keer niet een lezing over bijvoorbeeld ‘de Feiten en Mythes rondom de dood’, maar een lezing waarin ik je meeneem in mijn emoties. Ik zal het vertellen alsof je er zelf bij bent geweest en zal je de emoties laten beleven. Tijdens deze presentatie worden foto’s getoond (met toestemming van de nabestaanden), waarin ik laat zien, wanneer je wel en wanneer je iets niet zal tonen (of teruggeven) aan de nabestaanden. Foto’s van de verminking worden uiteraard niet getoond. Een lezing met vele verhalen uit de praktijk, waarbij de confrontatie na moord of zelfmoord zal worden besproken en ongevallen worden toegelicht. Ik denk persoonlijk dat hier weinig over bekend is en velen zich afvragen hoe een confrontatie in zijn werk gaat. Misschien is de lezing iets minder relevant, maar daardoor niet minder interessant. Mensen die mijn boek ‘Altijd werken in emotie’ hebben gelezen, die weten waarin ik dagelijks verzeild raak. Het is niet allemaal drama, maar ik kom daar waar doorgaans een ander niet wil zijn. Uit de recensies van mijn boeken, is op te maken dat mensen het een interessant onderwerp vinden. Niet voor niets ben ik bezig met mijn derde boek. De belangstelling voor mijn dagelijkse bezigheden is groot en achter de schermen neem ik je daarin graag en eindje mee. Tevens zal ik tijdens deze lezing vertellen hoe ik terecht ben gekomen in Turkije. Na de aardbeving in 2023 hebben we daar vele slachtoffers onder het puin vandaan gehaald. Maar hoe kwam ik daar terecht? Mijn eerste nieuwe lezing gaat plaats vinden op 18 juni, tijdens Nursing Experience Summer in Den Bosch. Bij voldoende belangstelling, zal ik daarna de lezing landelijk gaan geven. Mijn recensies over min boeken vind je hier.

En toch vind ik dat lastig. Ondernemers die niet met mij samen willen werken, maar nadat er problemen zijn ontstaan, via omwegen vragen om mijn advies. Wees dan zo dapper om mij persoonlijk te bellen voor advies, maar laat daar niet iemand anders voor opdraaien, met één of ander verhaal die kant noch wal slaat. Niet iedereen wil met mij samenwerken en dat snap ik. Mijn communicatie is niet altijd wat men wil horen en niet iedereen kan een persoonlijke klik met mij hebben. Maar qua kennis en ervaring doe ik het volgens mij best goed. En door mijn ervaring, weet ik dat een ingrijpende behandeling soms gunstiger is om niet uit te voeren. Soms kun je nabestaanden minder ongelukkig maken door ‘nee’ te zeggen. Thanatopraxie (waarbij bloed wordt vervangen door chemicaliën) is een ingrijpende behandeling. Op het internet leest men vaak het positieve, maar laten we eerlijk zijn, het is een ingrijpende behandeling die veel anatomische kennis vergt van de behandelaar. Een ervaren thanatopracteur weet, dat deze behandeling op baby’s en kinderen, enorm veel vraagt van een thanatopracteur. Het emotionele aspect voor de ouders en de behandelaar ligt hoog en niet altijd zal ik persoonlijk adviseren dit traject in te gaan. Als blijkt, dat na een behandeling niet wordt bereikt wat men had gehoopt, dan is de teleurstelling megagroot. Ik zal bij een aanvraag mijn gewaardeerde collega adviseren, simpelweg omdat hij iemand is met meer kennis er ervaring op dit vakgebied. Ik neem als voorbeeld hersenvliesontsteking. Overleden baby’s gaan na hun overlijden soms snel in conditie achteruit. Verkleuring, rood en paarse vlekken en als je pech hebt, worden deze vlekken binnen 12 uur enorm donker. Het is zeer onaangenaam om te zien en een ervaren thanatopracteur, die begrijpt dat deze ingrijpende behandeling (thanatopraxie) een grote uitdaging gaat worden. Ook bij een ‘Hugootje’ zal thanatopraxie niet meer mogelijk zijn. Iemand die plotseling is overleden, binnen 12 uur begint op te zwellen, donker verkleurt in het gezicht, dikke lippen krijgt, lekkage uit de neus en vervolgens gezwollen ogen krijgt, die noem ik een ‘Hugootje’. Als je dit patroon weet te herkennen (begint met – niet weg te drukken – vlekken in het gelaat), dan hoef je geen thanatopraxie te starten. Het is een kansloze actie en een niet te behalen wens om de overledene er weer mooi uit te laten zien. Ik voer geen behandeling uit om het ‘doen’. Ik voer alleen mijn werkzaamheden uit als het meerwaarde zal bieden voor de overledene en de nabestaanden. Fik me gerust af, negeer mijn advies, maar kom achteraf niet bij me miepen via omwegen. Maak bij een buikpunctie of thanatopraxie gebruik van ervaren en goed geschoolde mensen en laat niet prikken in een overledene om het prikken.

Een deurbel was er niet, dus klop ik iets harder dan normaal op de kleine groene deur. Een vrouw op leeftijd doet de deur open, ik schat dat ze dik in de 80 is. Ik pak haar rimpelige hand vast, een hand waaraan je kunt zien en voelen dat deze dame al een heel leven achter zich heeft. ‘Meid, ik kom u helpen’. Op haar gezicht verschijnt een glimlach, ‘fijn dat u er bent, ik maak me wat zorgen om mijn man. Hij ligt hier in dit kamertje, maar zijn buik is veel dikker dan normaal. Straks ploft hij nog uit elkaar.’ Ik loop met haar mee naar het kamertje waarin haar man ligt opgebaard. ‘Ach, dit is allemaal niet zo spannend en los het voor u op. Maar mag ik vragen waarom uw man zo’n blauw oog heeft? Hoe zou u het vinden als ik zijn buik weer slank maak en zorg dat die blauwe plek rondom zijn oog onzichtbaar wordt gemaakt?’ Het kleine vrouwtje tilt – om me goed aan te kunnen kijken – haar hoofd omhoog en pakt met haar beide handen 1 hand van me vast. ‘Dat zou heel fijn zijn. Hendrik zakte zo maar in elkaar, hij riep mijn naam nog, maar weet u, ik ben een oude vrouw en kon hem niet opvangen. Hij raakte met zijn hoofd de punt van de tafel en daar lag hij. Het laatste wat ik van hem gehoord heb was mijn naam. Ik neem de tijd voor deze dame, laat haar haar verhaal doen en beloof haar dat ik mijn uiterste best zal doen om er weer een knappe man van te maken. Maar inwendig maakte ik me wel een beetje druk. Ik begrijp niet zo goed waarom deze man op deze manier was opgebaard. Het is een kleine moeite om een blauw oog weg te werken, het kost me hooguit 15 minuten, maar kan een verschil maken van dag en nacht. Als je het gezicht – nadat ik haar man had gecamoufleerd – van deze dame had kunnen zien, dan weet ik zeker dat je had gewild dat je dit zelf had gedaan. Een onbetaalbare glimlach was het grootste ‘dankjewel’ die ik had kunnen krijgen. Met jouw kennis in 15 minuten iemand minder ongelukkig maken, wie wil dat nou niet? Camoufleren kan ik je leren, in mei 2025 gaan we weer van start. Vanzelfsprekend is niks geleerd, niks betalen. Na afloop van de cursus neem je de materialen – met een vol gegeten buik – mee naar huis. Meer informatie

De buikpunctie cursus, over de top slecht, dat is wat ik ervan vind. Voor mensen die niet weten wat een buikpunctie is, probeer ik het simpel uit te leggen. Na ons overlijden gebeuren er dingen in het lichaam die we niet altijd onder controle hebben. Zo kan gasproductie er bijvoorbeeld voor zorgen dat na het overlijden de buikholte opzwelt en door deze stuwing er lekkage uit de neus en mond gaat komen. Maaginhoud of bloedingen in het gelaat is waarmee de nabestaanden dan worden geconfronteerd. Een zeer onaangenaam beeld, die gepaard gaat met verkleuring en een vervelende geur. Een thanatopracteur heeft een opleiding van ongeveer 1 jaar achter de rug en kan middels een lichaamsdrainage (ook wel buikpunctie genoemd) deze problemen in de meeste gevallen oplossen. Een thanatopracteur heeft een lange en kostbare studie gedaan van anatomie, fysiologie en pathologie, gecombineerd met vloeistofleer over de te injecteren vloeistof die ervoor zal zorgen dat de problemen wegblijven nadat ze zijn opgelost. Buiten deze studie, heeft een thanatopracteur zijn trucjes op tientallen overledenen moeten oefenen, waarna een examen wordt afgenomen. Indien geslaagd, dan mag deze in de praktijk nabestaanden minder ongelukkig maken. Maar nu…. Er bestaat een buikpunctie cursus bij een opleidingsinstituut, waarbij je met vele deelnemers deze behandeling in een dagdeel zou kunnen leren. Je oefent met z’n allen op een romp, veelal geen armen, benen en hoofd. De gehele groep kan ongeveer 10 minuten per persoon met een trocard (een naald van ongeveer 60cm) in deze overledene prikken. Onlangs sprak ik een medewerker van een groot uitvaartbedrijf, die vol trots vertelde dat hij nu ook mocht ‘prikken’. Hij had zijn bewijs van deelname gekregen. Toen ik vroeg hoe lang hij daadwerkelijk met de trocard in het lichaam bezig was geweest, was zijn antwoord: ‘Helemaal niet. Er was geen tijd meer.’ Ik was met stomheid geslagen. ‘Heb je dan überhaupt iets met de keel en neusholtes gedaan, iets als desinfectie?’ Nu was het zijn beurt om verbaasd te zijn. ‘Hoofd? Er zat geen hoofd op, er lag alleen een romp waarin ze water goten, en dat mochten we eruit zuigen. Bij de volgende deelnemer werd er opnieuw water in gegoten en begon het circus opnieuw.’ Maar serieus, deze man was bere trots en vertelde dat hij inmiddels het apparatuur heeft aangeschaft en gaat beginnen? Ik krijg een beetje de indruk dat deze cursus gaat over geld verdienen (aan deelnemers en aan de verkoop van het aan te schaffen materiaal). Een goeie buikpunctie leer je niet in 10 minuten, onmogelijk. Ik vraag me werkelijk af wat de doelstelling is van deze cursus. Regelmatig mag ik opnieuw naar de nabestaanden om prutswerk op te knappen. Stop er gewoon mee, of volg een echte cursus, het is absoluut niet piëteitsvol en respectloos om onvoldoende geschoold in een overledene te prikken. Dat wilde ik even kwijt.

Een aanrijding met een trein, omgekomen bij een brand of verminkt door een granaat. Het zijn gruwelijke beelden die je krijgt te zien. Hulpverleners en uitvaartverzorgers worden er met regelmaat mee geconfronteerd. Professionals proberen de nabestaanden voor deze beelden te beschermen en bepalen daarmee of er wel of niet afscheid genomen kan worden van hun dierbare. Beschermen is goed, maar het ontnemen van tastbaar afscheid nemen is niet altijd wat nabestaanden willen. Ik heb het veel gezien bij de releases van de slachtoffers bij de MH17. Hoge heren, directeuren van een bedrijf die voor de nabestaanden gingen bepalen of ze wel of niet tastbaar afscheid mochten nemen. Het steekt me tot op de dag van vandaag, want door écht te luisteren naar de nabestaanden, kun je wellicht het leed verzachten en ze daardoor minder ongelukkig maken. Nee, je hoeft niet het gehele lichaam te laten zien, een uitgerukt darmpakket zit waarschijnlijk niemand op te wachten, maar er is zoveel meer. Zelf werk ik veel met een vochtisolatie-pak, Dat is een vloeistof – en zicht dichte – overal, waar je de lichaamsdelen in kunt leggen, waardoor er als het ware weer een compleet lichaam ontstaat. Het kleden van een slachtoffer is dan zelfs in vele gevallen nog mogelijk. Ja ik begrijp best dat een lichaam daar niet herkenbaarder door zal worden, maar het geeft wel een ander beeld dan een verpakt lichaam in losse delen, samengepakt in een bodybag. Probeer het menselijke te blijven zien en denk in mogelijkheden. Heb je hier moeite mee, dan help ik je graag. Je zult versteld staan hoeveel nabestaanden ik al minder ongelukkig heb kunnen maken, door ook bij ernstige verminking afscheid nemen mogelijk te maken. Ik denk dat het verhaal ’Tutte koe’ uit mijn boek ‘Altijd werken in emotie’ goed beschrijft hoe een confrontatie in zijn werk kan gaan. Na het lezen van dit waargebeurde verhaal, ga je je realiseren dat nabestaanden veel baat hebben bij afscheid nemen en wellicht lees je tips waarmee je in de toekomst zelf een confrontatie kunt gaan doen.