Het lijkt wel een dag met alleen maar telefoon. De gehele dag komen er uit verschillende delen van het land vragen bij me binnen, allen werk gerelateerd, maar die ik beantwoord met trots. Het voelt geweldig om landelijk zo ontdekt te zijn.

Eerst is het de krant, een verslaggeefster die dolgraag een interview met me zou willen voor een speciale editie met artikelen gewijd aan de uitvaart. Vervolgens een opleidingsinstituut die te maken heeft met ziekte waardoor lessen dreigen uit te vallen. ‘Edwin, zie jij kans deze lessen als gastdocent over te nemen’?

Maar vooral de vele telefoontjes die ik wekelijks mag ontvangen van mensen die al werkzaam zijn in de uitvaart, maar graag dat willen gaan doen waar ik me al jaren mee bezig houd.

Best kicken om een vak uit te voeren, waar velen zich ook graag mee bezig zouden houden. Het idee iets te kunnen betekenen voor de nabestaanden -en de overledene- maakt vooral bij vrouwen de wens zeer groot om bij me in dienst te komen.

Teleurstellend vind ik toch wel dat het er uiteindelijk bij vele ‘sollicitanten’ op neer komt de behoefte te hebben om aan verminkte lichamen te werken. Het lijken een beetje de sensatie zoekers, zoekend naar een nieuwe uitdaging alsof ze dan meer voor nabestaanden kunnen betekenen.

 ‘Hoe komt u nu aan uw kennis, waar doet u deze op. Ik begrijp dat u er veel voor over heeft om uw kennis te verbreden, begrijp ik dat goed’? ‘Jazeker, daarom zou ik graag bij u in dienst willen’. Heel even ben ik stil, weet me geen houding te geven omdat de meeste gesprekken op het zelfde uit komen, wachtend op het woord verminkt, ongeval, of moord.

‘Ja, ik begrijp wat u zegt. Maar als ik het me goed herinner heeft u nog nooit een klinische les bij me gevolgd, dat zou een goed begin kunnen zijn om uw kennis te verbreden. Het is een voorlichting waarbij ik jouw kennis zal kunnen testen en aanvullen. Het kost weinig en heb je niets geleerd, dan hoef je niet te betalen’.

En ook nu weet ik meestal wel hoe ze zullen gaan antwoorden en nog voordat ik uitgesproken ben komt de verwachte reactie er al aan. ‘Dan moet ik eens aan mijn werkgever gaan vragen of hij dat voor me wil betalen, want dat is inderdaad niet veel geld’.

‘Maar mevrouw, waarom moet de werkgever dat voor u betalen? U wilt uw kennis uitbreiden en dan is € 25,- toch niet veel om in jezelf te investeren. Of begrijp ik je even verkeerd’? Misschien was mijn antwoord een beetje bot, maar ik meende het wel.

Een uur voordat ik dit artikel ging schrijven, had ik weer genoeg emotie gezien. Een stevige lieve man plotseling uit een gezin gerukt. Een man die nooit zijn kleinkind zou kunnen zien, een man die te vroeg is gestorven.

Er heerst wat lichtelijk paniek bij een nieuw begonnen uitvaartverzorgster. De opbaring ging de eerste twee dagen goed, maar op de derde dag kwam er lekkage uit de neus. Een nerveuze familie met een nog onzekere uitvaartonderneemster maken deze situaties niet altijd even makkelijk.

Gelukkig voor deze familie weet de uitvaartonderneemster van mijn bestaan en besluit ze in overleg met de familie om in de telefoon te klimmen, op zoek naar een antwoord of telefonische hulp.

‘Hoi hoi, we hebben elkaar in het verleden al eens getroffen en zou graag opnieuw gebruik maken van jouw expertise. Er is wat lekkage uit de neus en zit hier samen met de familie rond de tafel. Je staat op de luidspreker, want ik weet dat je altijd open en eerlijk advies geeft’.

Om jullie niet te vervelen zal ik een lang verhaal kort proberen te houden, het resulteerde in een rit richting het huis adres van de overledene. Mijn gele wagen stuur ik over wat smalle doorgangen, bruggetjes en klinkerwegen.

Buiten het woonhuis staan de kinderen mij al op te wachten. Iets ongemakkelijk laat ik me uit de wagen vallen, stram van de leeftijd en de vele kilometers. Ik zie het verdriet op het gezicht van allen, een intens verdrietige familie die hoopt dat ik goed nieuws kom brengen.

De geur van de overledene ruik ik buiten al, de lucht die via een open raam wordt verspreid belooft niet veel goeds. Niet veel goeds omdat de ontbinding waarschijnlijk al fors in ingetreden, maar ook niet goed omdat via dit open raam de vliegen waarschijnlijk deze geur al hebben opgemerkt.

Een ieder krijgt een snelle en stevige hand, waarna ik eerst bij de overledene een kijkje wil gaan nemen. Mezelf op de hoogte brengen van de situatie om een eerlijk advies te kunnen uitbrengen.

Ik hoor de onderneemster het nog zeggen door de telefoon, ‘er is wat lekkage uit de neus’. Tussen het telefoontje en mijn aankomsttijd zal maximaal 4 uur hebben gezeten, maar in deze vier uur is de overledene onherkenbaar geworden.

‘Het spijt me vreselijk, maar ik kom u een slecht bericht brengen. U zult uw man en vader niet meer herkennen. Het proces is enorm snel gegaan, de natuur gaat het van ons winnen. Liever had ik u een beter bericht gegeven, sorry….’.

‘Vind u het goed als ik even bij u aan tafel kom zitten en vertel wat ik heb gesignaleerd en wat een plan van aanpak zou kunnen worden’? Een moedige vrouw schuift haar stoel iets dichter naar de tafel. Haar vingers trillen terwijl ze met haar zakdoek een traan van haar wang veegt.

Een hondje loopt zenuwachtig rond de tafel, een hondje dat drommels best in de gaten heeft dat er hier in dit huis verdriet heerst. Een beetje onhandig pakt de vrouw het hondje op schoot. Slikkend aan het gezicht van de aangedane vrouw merk ik dat mijn zakelijke kant me even in de steek laat en de emotionele kant het over wil gaan nemen.

Een stem in mijn hoofd zegt dat ik mijn kop erbij moet houden, nu even geen tijd voor verdriet. Niet dat het niet mag, maar op dit moment wil ik sterk zijn en de familie het idee geven dat ik een oplossing aan ga dragen.

Een van de nabestaanden komt aan met een foto. ‘Kijk, dit is ons pap gisteravond, ziet hij er nu nog zo uit’? Mijn hoofd kijkt omhoog richting de jongen, hij kijkt wat afwezig en verdwenen in de foto van zijn vader.

‘Nee, op dit moment kun je je vader hier niet meer in herkennen. Eigenlijk is het heel mooi dat jullie hier een foto van hebben. Heeft iedereen hem gisteren nog zo gezien’? Je ziet moeders denken, ze dwaalt af in gedachten, wetend dat ze de revue laat passeren om na te gaan of iedereen haar man nog heeft gezien.

‘Je hebt gelijk, misschien moeten we dit beeld van ons pap zo in onze herinnering laten. Ik hoef hem niet meer te zien als hij niet meer toonbaar is, dat is niet iets waar ik nu om zit te springen’. Zonder in te breken in hun gedachten wacht ik rustig af hoe de rest van de familie hier op reageert.

‘Mag ik jullie vragen of er nog wensen zijn. Voordat ik over ga tot een bodyseal, is er dan nog iets wat ik voor jullie kan betekenen, sieraden af of juist om, een tekening mee in de kist of andere dingen waar ik nu niet aan denk’?

De vrouw van de overleden man haalt even diep adem, de ruimte tussen haar lichaam en de tafel verkleint waardoor het hondje verschrikt van haar schoot springt. ‘Als hij maar thuis kan blijven, dat is echt, maar dan ook echt mijn laatste wens. Kunt u me dat beloven’?

‘Als ik dat zou kunnen beloven dan deed ik dat. Echter moet u goed begrijpen dat u man voor ons gaat bepalen wat er gaat gebeuren. Met alle kennis die ik heb en de technieken die ik bezit zal ik proberen uw wens te vervullen, maar garantie kan ik niet geven. U bent realistisch genoeg om dat te begrijpen, toch? Na de behandeling zal ik de deksel op de kist leggen, waarna jullie samen symbolisch de kist definitief kunnen sluiten’.

Nog voordat de behandeling is afgerond, zie je al dat er rust in het gezin is gebracht. Als ik na ongeveer een uur later de keuken betreed, zijn alle hoofden -opnieuw gespannen- naar de deur gericht. ‘Is het gelukt’? Een vraag die ik enkel kan beantwoorden met een gepast maar opgewekt ‘ja’.

De oudere dame staat met twee gestrekte armen op uit haar stoel, armen die naar me onderweg zijn en bij me aangekomen mijn hand enorm stevig vast pakken. Een huilende vrouw die me bedankt, die me bedankt omdat ik haar man heb ingepakt in een bodyseal.

Eigenlijk is het bizar om een bedankje te ontvangen omdat ik iemand voorgoed heb verstopt in een bodyseal. Echter maakt het me goed bewust hoe belangrijk en dankbaar het is voor de nabestaanden om dit soort behandelingen bespreekbaar te maken en te kunnen bieden.

Al met al een tegenstrijdig gevoel, een gevoel van verdriet, liefde en rust en hoe dicht dat soms bij elkaar ligt. In dit warme gezin zag ik het zeker, ik zag verdriet, rust, maar vooral liefde, liefde die bleef ook na het weg vallen van en voor hun dierbare.

Ik hoop dat als het kleinkind is geboren, deze later te horen krijgt dat echt alles op alles is gezet om de wens van opa te vervullen, de wens om uit eigen huis richting zijn laatste rustplaats te gaan. Het is ons gelukt!

Treinspringers, waterlijken, verkoolde lichamen, allemaal hebben we nu direct een beeld op ons netvlies van iemand die waarschijnlijk verminkt -en daardoor niet meer toonbaar- zal zijn. Maar het beeld dat we nu in onszelf projecteren is bij ieder ook nog eens verschillend.

Zo is het in de werkelijkheid ook. Ieder slachtoffer is anders, ruikt anders, voelt anders en heeft een andere kleur. De ene zelfmoord is niet de andere, maar waarschijnlijk laten ze wel allemaal dierbaren achter die nog iets van hun geliefde zouden willen zien.

Met enige regelmaat word ik benaderd om te assisteren bij een confrontatie. Denk hierbij aan bijvoorbeeld iemand die in het buitenland is verongelukt en pas 14 dagen later aankomt in Nederland. Er zijn familie leden die het slachtoffer zouden willen zien om de bevestiging te krijgen dat het hun dierbare betreft.

Bijzonder vind ik de reacties van vele mensen in de uitvaart. Chauffeurs die al jaren met pensioen hadden gekund die telkens weten te bevestigen dat er niets meer te behalen valt. Mensen die op een afstand roepen –omdat ze iets ruiken- dat je absoluut niet meer zou moeten willen kijken.

Ondoordachte uitspraken, ga mee met de tijd en blijf bij de les. Probeer dat te realiseren waar de familie om heeft gevraagd, het aan hun bewijzen dat het hun dierbare betreft. Zet je eigen belang aan de kant en help deze mensen, maar begin niet direct met negatieve uitspraken. Je helpt daar werkelijk niemand mee.

Mensen zijn sterk, misschien sterker dan je verwacht. De onaangename geur nemen ze vaak voor lief en het zal me niet verbazen als het tijdens een confrontatie niet eens wordt opgemerkt.

Ik neem jullie mee naar een voorbeeld uit de praktijk. Een slachtoffer in het buitenland, onder vochtige omstandigheden verongelukt. De autoriteiten nemen het lichaam in beslag en brengen het naar een plaatselijk ziekenhuis in afwachting op wat gaat komen.

In enkele gevallen blijft het lichaam ongekoeld, -of minder gekoeld dan we gewend zijn- een aantal dagen liggen in afwachting op beslissingen van hogerhand. In vele gevallen wordt daarna het lichaam geobduceerd. Tijdens een obductie wordt het lichaam geopend om bijvoorbeeld de doodsoorzaak vast te stellen.

In mijn voorbeeld is de schedel volledig verbrijzeld door een truck, die precies over het hoofd heeft gereden tijdens de val van deze persoon. Een akelig beeld die je je moeilijk voor kunt stellen als je dit nog niet eerder hebt gezien.

Door het ongeval, de lange tijd waarin het lichaam onvoldoende gekoeld is geweest en mede door de obductie, zal het lichaam versneld in ontbinding kunnen raken en waarschijnlijk niet meer als deze persoon herkenbaar zijn.

Als het lichaam per vliegtuig terug gaat naar land van bestemming, dan zal er in vele gevallen formaline worden gebruikt om het lichaam te balsemen. Soms komt een lichaam pas 2 tot 3 week na het ongeval terug naar Nederland. Je begrijpt….. dit is voor de nabestaanden een mega lange tijd.

Soms daalt het ook niet helemaal bij de nabestaanden in en soms is ook de uitvaartleider niet op de hoogte van de toestand waarin een overledene zich bij aankomst bevindt. Jij en ik snappen dat opbaren van een slachtoffer, 3 weken na een ongeval, onvoldoende gekoeld, geobduceerd en gebalsemd een mega klus kan gaan worden.

Ga als onervaren iemand niet zelf aan de slag met een confrontatie. Neem iemand in de arm die jou en de familie kan begeleiden, iemand die meer heeft gezien dan de gemiddelde uitvaartverzorger en vaar af op zijn of haar kennis.

Zo zal ik me bij binnenkomst van het lichaam -voordat de confrontatie begint- volledig inlezen op wat ik aantref en negeer het advies van de vervoerder om de kist gesloten te houden. Geur, kleur en lekkages zijn juist voor mij een belangrijke bevinding.

Kijken in de kist, voelen aan het lichaam, zoekend naar kleding en bezittingen. Zo belangrijk om vragen van nabestaanden te kunnen beantwoorden zonder dat je de kist hoeft te openen in hun bijzijn.

In de kist zie ik nog een onbeschadigde vinger. De hand is verschrompeld, de huid van de arm is verdwenen en door de fikse zwelling (ontbinding) ziet de arm er uit als een gespierde arm van een bodybuilder.

Waarschijnlijk zal de familie de vinger kunnen herkennen en besluit me daarom hier op te focussen. De benen zijn gezwollen en het gezicht is onherkenbaar beschadigd. In de kist ligt tevens wat kleding, waarschijnlijk is dit uitgetrokken voor de schouw en de obductie.

Ik kijk naar het shirt, deze is intact en redelijk ongeschonden. Snel besluit ik om het slachtoffer dit shirt aan te gaan doen. Het is even lastig, een lichaam die ontbonden is, slap, glibberig en dampend van de formaline. Eerst op de spoeltafel de overtollige formaline (balsemvloeistof) wegspoelen en daarna het lichaam voorzien van het shirt.

Met een aantal lakens of tule, weet ik het lichaam zo te presenteren dat alleen de intacte vinger van het slachtoffer is te zien. Een beetje een raar beeld denk je nu misschien, maar besef dat dit voor de familie een enorme opluchting zou kunnen zijn.

Voordat de familie de ruimte gaat betreden, leg ik uit wat ze gaan zien en ruiken. Tevens vraag ik ze aan me uit te spreken wat ze voelen en wat ze denken. Denk hardop, laat me niet raden wat er in je koppie af speelt, maar spreek het uit. Als we hier vanavond afscheid nemen, dan moet er rust zijn in het hoofd en moet je geen vragen meer hebben.

Als de familie de kamer betreedt komt de emotie los. De twijfel blijft, nabestaanden vallen elkaar in de armen en ik slik snel de ontstane brok in mijn keel naar beneden. Ik merk dat het zien van de vinger voor deze familie niet voldoende is, tranen overspoelen hun gezichten en zie dat ze meer bevestiging hadden verwacht.

‘U heeft mij beloofd te zeggen wat u denkt, dat zou ik nu graag van u willen horen’. Er heerst twijfel, stilte en ik hoor het tikken van mijn horloge in deze stilte. Spanning voor ons allen, rode gezichten, waterige ogen en trillende handen.

‘Ik herken hem niet, kunt u mij iets van het gezicht laten zien, alsjeblieft’?  Heel even valt er een stilte, maar spring er direct op in door te zeggen dat ik daar mijn uiterste best voor ga doen. ‘Wat is voor u herkenbaar, waarmee kan ik u de bevestiging geven dat u deze persoon herkent’?

Een diep voorover zakkend gezicht fluistert in de ruimte met trillende lippen de woorden: ‘zijn oor’. De beelden van het slachtoffer schieten door mijn hoofd. Ik zie in gedachten een kaak, tanden, wenkbrauw en volgens mij zelfs een stuk oor.

Ik begeleid de familie naar een kamer en neem de tijd om het oor zo respectvol en zo mooi mogelijk te presenteren aan de nabestaanden. Luguber? Welnee. Dit is waar ze om vroeg en weet zeker dat het haar niet uitmaakt of het luguber zou zijn voor een ander. Zij wil de bevestiging en die krijgt ze hiermee.

Bij het zien van het oor (wat overigens in de kist is gepresenteerd als zijnde vastzittend aan het hoofd) stroomt de emotie uit haar ogen. Blijdschap vermengd met verdriet, herkenning en geruststelling. Man man man, wat zijn dit leuke momenten van mijn vak.

Nu de familie de bevestiging heeft, vragen ze allen of ze het lichaam –door het laken heen- aan mogen raken. Ik voorzie ze allen van handschoenen en bereid ze voor op wat ze gaan voelen. Even voor jullie: een gebalsemd lichaam voelt als plastic, hard en heeft absoluut geen aaibaarheidsfactor.

Er wordt gestreeld van boven tot onder en al is het dwars door het laken heen, het is er niet minder liefdevol om. Emoties komen samen, er wordt tegen hem gesproken alsof hij nog leeft. ‘Mag het laken eraf’? Een onverwachte vraag, maar besluit er volledig in mee te gaan.

‘Kom, dan doen we het samen, u geeft aan wanneer u er klaar voor bent, dan trekken we samen het laken steeds een stukje verder van hem af. Langzaam,  waarbij u de snelheid en de grens kunt bepalen.

Niemand in deze ruimte neemt afstand van het lichaam, niemand heeft het over de stank, niemand heeft het over de verminking. Nee, waar ze het over hebben is dat ze hun zoon thuis hebben en dat ze eeuwig dankbaar zijn dat we dit voor hun hebben kunnen realiseren.

Het is al een hele tijd geleden, 1991 om precies te zijn. Toch zijn er twee dagen in dat jaar die mij nog goed in het geheugen staan. Ik was nog niet werkzaam in de uitvaart, misschien een tikkeltje te jong, maar had er zeker ook nog nooit over nagedacht om ooit in de uitvaart werkzaam te geraken.

In dat jaar was ik werkzaam in een garage. Er was een competitie op technisch hoog niveau, een strijd om een titel te behalen binnen de autobranche. Werkzaam bij BMW werd mij de gelegenheid geboden om hier aan deel te nemen, een kans die je als ambitieus monteur echt niet naast je neer gaat leggen.

De award uitreiking deed mij goed en vanuit mijn enthousiasme wilde ik het zo ontzettend graag vertellen aan mijn opa. Een oude man op leeftijd, die werkelijk geen idee heeft wat überhaupt een BMW is, maar toch altijd trots was op zijn kleinzoon.

Het kwam dan ook als een schok om de volgende dag te moeten horen dat ik nooit meer de kans zou krijgen om het aan opa te vertellen. Als in de ochtend de telefoon gaat, hoor ik aan moeders stem dat niet alles gaat zoals het zou moeten zijn. ‘Opa is zojuist overleden’, dan zijn de verdrietige woorden die ik vanuit de telefoon kreeg te horen.

Inmiddels zijn we een dikke 27 jaar verder, maar kan me niet herinneren dat ik ooit nog zo verdrietig ben geweest als bij het verlies van opa. Oké, eerlijk is eerlijk, toen mijn lievelingspoes kwam te overlijden -na een ongeval- was ik ook een week van slag. Twee dierbaren die me nu nog steeds een verdrietig gevoel geven als ik aan hun overlijden denk.

Toen de begrafenis van opa achter de rug was, zijn we met de familie terug gekeerd naar het oude woonhuis van opa. Oma bleef achter in een huis waar ze de laatste tijd samen hadden gewoond. Er heerste een normale stemming, het overlijden werd niet verwacht, maar de hoge leeftijd waarop hij is overleden gaf een gevoel van acceptatie.

Er werd wat gesproken, gelachen en uiteindelijk kwam de vraag of iemand nog wat van opa zou willen hebben. Nee, dacht ik bij mezelf, ik hoef niks van opa, maar voordat mijn hoofd dit tegen zichzelf had gezegd, floepte er uit mijn mond ‘het brilletje’.

Het is een klein lees brilletje, ronde glazen, bruine rand rondom de glazen met zilverkleurige stangetjes. Ietwat verbogen, verre van mooi, maar het geeft een hoop lachende gezichten als ik hem even op zet.

En zo gebeurde het tientallen jaren geleden dat het brilletje van opa belande in mijn kast van de boerderij. Inmiddels heb ik een kamer gewijd aan mijn overleden opa. Een Drentse kamer binnen de boerderij, een kamertje waar ik elke avond eet tussen de spullen van vroeger.

Een oude tafel met rood tafelkleed, radio met draai knoppen, het zoutpotje, de wandelstok, emmers, schoenpoets, groene broodtrommel. Het is te veel om op te noemen, maar weet zeker dat een hoop lezers van dit artikel een stralend gezicht krijgen als ik ze mee terug neem in de tijd van toen, de tijd van koffie met Buisman hier bij ‘opa’ aan tafel.

Op die zelfde tafel ligt naast de pruttelpot het ronde brilletje. Nooit, maar dan echt nooit had ik gedacht dat deze bril in 2018 nog functioneel zou worden. Beetje naïef, maar ik had niet gedacht dat ook mijn zicht wonderbaarlijk snel achteruit kon gaan.

En zo gebeurde het, tijdens het eten aan de oude tafel en bij een tikkende pendule klok. Op de tafel staat een pan met bruine bonen, appelmoes en wat gebakken spekjes. Deksel, wat zou ik graag wat kruiden op deze spekjes hebben, speklapjes kruiden maken de smaak extra fijn.

Ik snuffel wat rond in de kast, vind er diverse kruiden, kip, vlees, gehakt en warempel ook nog een grote pot speklapjes kruiden. Aangezien mijn lichte allergie voor knoflook het niet toe laat om knoflook te eten, probeer ik de ingrediënten te achterhalen op deze grote pot speklapjes kruiden.

Nu mag de pot redelijk groot zijn, de letters zijn donders klein, te klein om nog te kunnen lezen. Ik mompel wat in mezelf en geïrriteerd met de achteruitgang van mijn ogen ga ik op zoek naar mijn mobiele telefoon.

Flits, een foto van het etiket, even inzoomen en op zoek naar het toverwoord ‘knoflook’. Veilig! Terug in de kamer schep ik met een grote ‘schepemmer’ de bonen op mijn bord, spekjes erdoor en rijkelijk wat kruiden zorgen ervoor dat ik met een glas karnemelk me prima vermaak.

Naast mijn bord staat het zoutpotje van opa, een glazen potje met een beschadigde rand. In gedachten zie ik opa met twee vingers wat extra zout uit het potje halen en over het eten doen. De blik van oma staat op onweer en ik weet welke woorden er uit oma’ s mond gaan komen. Geïrriteerd en met een boze blik volgde ze altijd met de woorden, ‘man, leer die kinderen dat toch niet aal’.

Maar het is niet het zoutpotje wat me triggert, nee, het is het brilletje die me afleidt van mijn bord met spekjes. Wat zou er gebeuren als ik heel even dat brilletje op zou zetten? Ik schiet in de lach, want ik zie de wereld aan voor een doedelzak. De klok lijkt wazig, de broodtrommel verdwijnt in de mist en in mijn hoofd lijken mijn hersenen te zijn vervangen door watjes. Alles zweeft.

Met het brilletje op mijn neus beweegt mijn hoofd wat rond door de Drentse kamer, tafel, klok, fornuis, speklapjes kruiden…. Krijg nou wat. Speklapjes kruiden, ik pak de pot vast en lees zonder er een foto van te maken de tekst op het potje.

Alsof ik tegen opa praat zeg ik hardop ‘jee, ik zie ineens wel veel meer’. Ik pak een oude krant, buig mijn hoofd iets voorover waardoor het brilletje van mijn neus glijdt. Snel vang ik het op en probeer opnieuw de tekst te lezen op dit oud stukje papier.

Donders nog aan toe, ik zie de vezels in het papier, de inkt die is weg gelekt in deze vezels. Nou begrijp ik opa, lezend in zijn rookstoel met het brilletje voor op zijn neus. Het is toch geweldig dat jaren na zijn overlijden ik opnieuw gelukkig kan zijn met iets wat toentertijd speciaal voor hem was gemaakt.

En zo kom ik daar waar ik wil zijn. Tijdens mijn werkzaamheden met overledenen, zie ik zo vreselijk veel brillen zinloos verdwijnen in het milieu. Brillen die worden begraven, die verdwijnen in een bodyseal of tijdens de crematie omgezet worden in giftige stoffen die we in de lucht via een filtersysteem verspreiden.

Laten we eerlijk zijn, wat heeft het voor meerwaarde deze brillen allemaal in de grond te stoppen of te verspreiden in de lucht. Waarom leveren we deze brillen niet in bij de verkooppunten, geef deze brillen een tweede leven voor mensen die ze zo hard nodig hebben, maar ze niet kunnen betalen.

Ik weet dat er inlever punten zijn, hier maken ze mensen in bijvoorbeeld de derde wereld blij met brillen zoals die van opa. Inmiddels ben ik zo ver dat ik het bespreekbaar maak bij de nabestaanden. Tot aan de uitvaart kan de bril gewoon op blijven, maar schenk het daarna eens aan iemand die er nog baat bij kan hebben.

En zo heb ik jullie mee genomen in een stukje van mijn privé. De liefde voor mijn opa, het huis waarin ik woon, de kamer waarin ik eet gecombineerd met de manier waarop ik probeer te lezen zonder bril.

Als ik opa kon vertellen dat zijn bril mij nu nog gelukkig maakt, dan weet ik zeker dat hij opnieuw enorm trots zou zijn op zijn kleinzoon. Liefde zit in kleine dingen, wie van jullie had gedacht dat ik gelukkig zou kunnen worden van een oude, lelijke ronde bril?

Indien je geïnteresseerd bent in mijn vak, kijk dan ook eens hier. Tot snel!

• U bied een klinische les aan voor slechts € 25,- en geeft tevens aan dat er niet hoeft worden afgerekend als we niks hebben geleerd. Waarom is uw prijs zo laag? De meeste klinische lessen zijn aardig hoger in prijs.

Ik begrijp uw vraag. Het is inderdaad niet veel geld, € 25,- euro voor een les van dik 3 uur en is misschien beneden de prijs, maar stel het belang ervan voorop en wil graag de instap drempel zo laag mogelijk houden. Kennis overdragen hoeft niet altijd met geld te worden vergoed. Het belang dat mensen op de hoogte zijn van de mogelijkheden direct na een overlijden, helpt per direct mee aan een betere opbaring. Het is een win-win situatie voor de nabestaanden. Daarom is bij mij ook iedereen welkom, ook alleen nieuwsgierigen. Vroeg of laat zou je je er je voordeel uit kunnen halen. Voor artsen, verpleegkundigen en thuiszorg zou het absoluut een meerwaarde bieden. No doubt.

• Klopt het dat er met warm weer voor u een toename is van drukte?

Ja, in mijn geval zeker. Ik kom daar waar problemen gaan of zijn ontstaan tijdens een opbaring. Ik merk serieus een toename van problemen als er onweer wordt voorspeld. Waarschijnlijk speelt luchtdruk en lucht vochtigheid een belangrijke rol bij de toename van problemen. Indien er onweer wordt voorspeld, dan plan ik niks privé, omdat ik weet dat er een hoop extra werk aan staat te komen. Denk aan versnelde ontbinding, blaren die open knappen en lekkage uit neus en mond door opzwelling van het lichaam.

• Verneemt u verschil in het werken voor een werkgever en werken als ZZP-er?

Absoluut. Ik denk niet dat ik in de toekomst nog zou kunnen werken voor een werkgever. Allemaal opgelegde regeltjes, die niks te maken hebben met het leveren van zorg. Dat is waar ik nu gelukkig anders mee om kan gaan. Je kunt nu zelf bepalen via welke route of je aan gaat rijden, hoe lang je over een behandeling wilt doen, maar zeker de winst in het zelf kunnen bepalen van de kortingen die je geeft, zonder dat je je daarvoor later op kantoor hoeft te verantwoorden. In het verleden wel eens een dienst gratis aangeboden, waarna ik op kantoor moest verschijnen omdat dat niet de bedoeling was. Nu geef ik soms een behandeling stralend cadeau, het maakt me blij om mensen te helpen.

• Werk je in je hoofd wel eens niet?

Euh, deze is wat lastig te beantwoorden. Omdat je ZZP-er bent, wil je ook graag je diensten aan kunnen bieden. Ook al heb ik vrij en neemt een gewaardeerde collega mijn diensten waar, ben je toch onbewust bezig met je bedrijf. Ik probeer groot te zijn door klein te blijven, maar eerlijk gezegd neemt de drukte behoorlijk toe. Misschien moet ik serieus gaan nadenken over uitbreiding, echter is dit op dit moment niet wat ik zou willen.

• Ik merk ineens dat ik via Linkedin regelmatig een column voorbij zie komen. Waarom ben je hier mee begonnen? Wat is de reden van het opschrijven van de dingen die je mee maakt?

Wellicht is het een manier om emoties van me af te schrijven. Anderzijds hoop ik hiermee waardering te krijgen voor hetgeen ik zoal mee maak. Ik denk oprecht dat er niet zo veel mensen bewust zijn van wat ik kan bieden en mee maak. Je ziet inmiddels al een duidelijk verschil. Voorheen keek de gemiddelde ambulance verpleegkundige een beetje nors naar mijn wagen, nu drinken we inmiddels samen koffie omdat we weten dat we beiden zorg leveren, echter op een ander vlak, maar beiden met het doel mensen te helpen. Zelf vind ik dit een enorme positieve ontwikkeling. De acceptatie van mijn wagen en werkzaamheden is in vogelvlucht gegroeid.

• Tot slot. U staat hier op de 112Groningen dag. Een beurs voor hulpverleners. Ziet u zichzelf als hulpverlener?

Daar heb ik maar 1 duidelijk antwoord op: Ja! Misschien op een ander vlak, maar door hetgeen ik kan bewerkstelligen kunnen nabestaanden afscheid nemen van hun overleden dierbare. Of dat nou middels een reconstructie is, of een cosmetische behandeling waardoor de overledene toch thuis kan worden opgebaard maakt in dit geval niet zo veel uit. Ik werk nog steeds samen met justitie en hoop deze samenwerking uit te breiden, omdat er echt sprake kan zijn van meerwaarde.Nu gaan alle moord en verkeersslachtoffer naar een bepaalde ‘club’, omdat dit eenmaal zo afgesproken is, echter is mijn prijs lager waardoor het voor de nabestaanden voordeliger zou zijn als daarin verandering zou komen. Helaas wordt dit op hogerhand geregeld en al zou de politie mijn kennis boven die van het mortuarium stellen, dan is het nagenoeg onmogelijk gemaakt voor nabestaanden om voor mij te kiezen. Triest is dat eigenlijk wel een beetje.Terug komend op de vraag of ik mezelf zie als hup verlener: Ik zie mezelf als hulpverlener omdat mede door mijn werkzaamheden de kans op een PTSS zou kunnen worden vermindert. Iedere hulpverlener kan gebruik maken van mijn diensten, dag en nacht!

Verhanging, waterlijk, ongeval of een zelfdoding. Zo maar een greep van termen die ik voorbij hoor komen als iemand me vraagt of ze met me mee mogen op de wagen. In mijn afgelopen jaren heb ik best wel een aantal mensen ontmoet die zouden willen gaan werken in de uitvaart. Niet zelden nadat ze zelf een familie lid hebben afgelegd, en daardoor het gevoel is ontstaan om dit ook zo liefdevol mogelijk voor een ander te gaan doen. Begrijpelijk.

Verbazingwekkend blijft voor mij de grote groep mensen die eigenlijk alleen maar de extreem verminkte lichamen wil zien. ’De krenten uit de pap’ zoals ze dan zeggen.

Ik heb het al eerder beschreven hoe mijn ideeën hierover zijn, maar merk ook dat ik steeds minder subtiel kan communiceren met deze groep die belangstelling heeft in de verminkte lichamen. Wat helpt het je om een hangend meisje aan een balk te zien, of opa die zich met scoot mobiel van een viaduct heeft laten glijden.

Het zijn beelden die je bij blijven, die wellicht later bij je op bed terug kunnen komen, zonder dat je er om hebt gevraagd. Beelden die je misschien nooit meer kwijt kunt raken. De krenten uit de pap krijgen ineens een heel andere betekenis als je wakker wordt gehouden door een hangend meisje.

Het zou voor mij erg fijn zijn, als mensen die me in de toekomst vragen om eens met mij mee te gaan  -maar in hun achterhoofd bedoelen om een verminkt lichaam te zien- zich eerst goed bewust worden wat er zich voor die tijd heeft afgespeeld. Dat er hulpverleners betrokken zijn geweest bij het verlenen van eerste hulp en vervolgens bij het bergen van het slachtoffer, dat er onderzoek heeft plaats gevonden en dat er iemand is geweest die de familie van het verlies op de hoogte heeft moeten brengen.

Ook voor mensen in de uitvaart die deze zogenaamde krenten mogen gaan ophalen, verzorgen en thuisbrengen, ligt het gevaar van PTSS op de loer. Niet overdreven weet ik wel 10 collega’s om me heen, die hierdoor een ander vak hebben moeten kiezen, of waarbij het huwelijk is gestrand omdat ze met zichzelf in de knel kwamen te zitten.

Voordat je me vraagt of je met me mee mag, sta er dan eens bij stil dat deze groep hulpverleners en semi hulpverleners soms moet worden opgevangen om aan te schuiven bij een opvangteam, een team die helpt voorkomen dat er een Post Traumatische Stress Stoornis zou gaan ontstaan. Mensen die er voor zorgen dat we ons werk kunnen blijven doen, mensen die ons helpen om te slapen en normaal te functioneren. 

Laat ik er duidelijk in zijn, van mij mag je ze hebben, ik hoef ze niet zo nodig….. de krenten uit de pap.

Verbazingwekkend is denk ik nog een beetje voorzichtig uitgedrukt. Misschien komt het door te weinig tijd, onvoldoende kennis, of omdat een behandelend arts vies is van een overledene. Het is moeilijk om een oordeel te geven omdat we er zelf niet bij zijn geweest, maar een piep klein beetje verbaast me het wel.

Bij een melding van overlijden kwam het bericht dat het zou gaan om lijk vinding. De uitvaartondernemer is al ter plekke geweest en heeft geconstateerd dat het lichaam al in verre staat van ontbinding is. Je hoeft geen kenner te zijn om deze conclusie te trekken. De vliegen in de woning, alsmede de enorme penetrante geur verklappen al van verre om welke woning of het gaat.

Eenmaal binnen in de woning is duidelijk te zien dat deze overledene een eenzaam bestaan heeft gehad. Hier en daar wat bierflesjes, medicijndoosjes en een overvol aanrecht, geven meteen een beeld hoe deze bewoner heeft geleefd. Een verstopt riool en afgesloten elektriciteit geven nog eens extra de bevestiging dat comfort voor deze bewoner niet zo vanzelfsprekend moet zijn geweest.

Een woning als deze betreed ik met gemengde gevoelens. Het is een mix van verdriet, herinnering en medelijden. Natuurlijk weet ik helemaal niet de reden waarom deze patiënt dit bestaan op deze manier heeft geleefd, maar dat speelt ook helemaal geen rol bij mijn werkzaamheden. Alles uit de kast halen om toch een waardig afscheid te realiseren is niks meer dan normaal en dat is waar ik dan ook graag voor ga.

Als ik me een weg probeer te banen om bij de overledene te komen, dan zie ik op de grond een lichaam, volledig gekleed en nog afgedekt met een deken. Deze persoon ligt nog opgekruld in een slaaphouding, de knieën opgetrokken met 1 hand onder het kussen en de andere iets omhoog met de hand naast het gezicht. Op zich best een comfortabele slaap houding.

Gezien de verkleuring, de geur en de vliegen, is wel van verre duidelijk te constateren dat het hier gaat om een overleden persoon. Daar hoeft absoluut niemand aan te twijfelen. Maar wat er zo bijzonder is aan deze situatie, is een formulier dat op de tafel is achter gelaten door de behandelde arts (lees huisarts).

Het formulier waar ik op doel heet in vakterm een A-verklaring. Op dit formulier geeft de behandelend arts aan dat hij of zij het lijk persoonlijk heeft geschouwd en verklaart er van OVERTUIGD te zijn dat de dood ten gevolge van een natuurlijke oorzaak is ingetreden.

Hier zit bij mij het knelpunt. Hoe heeft hier de schouw plaats gevonden als de overledene nog volledig gekleed is, niet is verplaatst en nog op de zij wordt aangetroffen. Wie heeft er gekeken naar verwurging onder de enorme baardgroei, wie heeft er gecontroleerd of er misschien een mes achter in de rug is blijven zitten?

Dat de arts geconstateerd heeft dat de dood is ingetreden, daar hoef je in dit geval niet voor te hebben gestudeerd, maar zou het niet de plicht van de arts zijn (en respectvol richting de overledene) ook bij mensen die er niet meer zo comfortabel bij liggen en onaangenaam ruiken, een volledige schouw plaats te laten vinden?

Er wordt door de behandelende arts een handtekening gezet op deze A-verklaring en is deze er dus van overtuigd dat het hier gaat om een natuurlijk overlijden. Echter durf ik met zekerheid te stellen dat er in dit geval absoluut geen schouw heeft plaats gevonden.

Het zal geen opzet zijn geweest om geen schouw uit te voeren. Waarschijnlijk onkunde of haast. Toch ben ik van mening dat iedere overledene recht heeft op een onderzoek naar de oorzaak van overlijden. Dit hoeft niet altijd middels een obductie/ sectie, maar doe als arts je plicht om een lichamelijk schouw uit te voeren bij iedere overledene en overtuig jezelf ervan of het gaat om een natuurlijk of een niet natuurlijk overlijden.

Indien er artsen zijn die hier anders over denken, dan ga ik graag deze discussie aan. Vanzelfsprekend nodig ik opnieuw artsen uit om een klinische les (€ 25,- pp) van me bij te wonen. Ik zal in 3 uur tijd jullie handreikingen aangeven over de veranderingen van het menselijk lichaam bij een overledene. Heeft deze les u geen meerwaarde gebracht, dan hoeft u niet te betalen.

Mogen we van een arts verwachten dat er alsnog een schouw plaats gaat vinden, of laten we dit met z’n allen gewoon rusten?

Ik lees graag jullie reacties, zowel van artsen, GGD, uitvaartverzorgers, justitie of andere hulp verleners.